Trong nhiều thập kỷ, tái chế nhựa chỉ là một giấc mơ đẹp. Giờ đây, các công nghệ plasma và enzyme sinh học đang thật sự mở ra kỷ nguyên mới cho việc “đóng vòng đời” của rác thải nhựa.
Giải mã bài toán rác thải nhựa không còn là khẩu hiệu tuyên truyền môi trường mà đang trở thành một cuộc cách mạng công nghệ. Trong nhiều thập kỷ, nhân loại được kêu gọi “hãy tái chế”, nhưng sự thật là phần lớn nhựa vẫn kết thúc tại bãi chôn lấp hoặc trôi ra đại dương, gây nên một trong những thảm họa sinh thái lớn nhất lịch sử.
Phần lớn các nhà máy tái chế hiện nay chỉ xử lý được nhựa sạch, đơn chủng loại và ít pha tạp. Trong khi đó, rác thải sinh hoạt chứa nhãn mác, màu nhuộm, keo, thực phẩm thừa và vô số phụ gia khác. Việc phân loại thủ công vừa tốn kém vừa không hiệu quả, khiến hơn 90% nhựa bị loại khỏi chu trình tái chế.
Chính vì vậy, dù người dân có phân loại rác, phần lớn nhựa vẫn bị chôn lấp hoặc đốt bỏ.
Các nhà khoa học tại Viện Máy móc và Vật liệu Hàn Quốc đã phát triển một hệ thống plasma hydro có khả năng phá vỡ nhựa ở cấp độ phân tử chỉ trong chưa đầy một phần trăm giây ở nhiệt độ khoảng 2.000 độ C.
Thay vì đốt cháy nhựa, công nghệ này bẻ gãy các chuỗi polymer dài thành những phân tử đơn giản – chính là nguyên liệu ban đầu dùng để sản xuất nhựa. Khoảng 80% đầu ra là ethylene và benzene – hai thành phần cốt lõi của hầu hết các loại nhựa hiện đại.
Điểm đặc biệt là công nghệ này không cần phân loại rác. Nhãn mác, màu nhuộm và tạp chất hầu như không ảnh hưởng đến quá trình xử lý.
Nếu được triển khai ở quy mô lớn, công nghệ này cho phép rác nhựa đi thẳng từ thùng rác quay trở lại dây chuyền sản xuất nhựa mà không cần phân loại. Điều này mở ra mô hình “một thùng rác cho tất cả” – điều mà ngành tái chế theo đuổi suốt hàng chục năm nhưng chưa từng đạt được.
Tại Pháp, một công ty công nghệ sinh học đã phát triển enzyme biến đổi gen có khả năng phân hủy nhựa PET – loại nhựa phổ biến trong chai nước và quần áo polyester.
Điều đáng kinh ngạc là enzyme này có thể xử lý cả các loại vải pha trộn giữa polyester, cotton, elastane, thuốc nhuộm và lớp phủ bề mặt. Sau quá trình xử lý, phần nhựa được tách ra tinh khiết đến mức có thể dùng để sản xuất quần áo mới hoàn toàn.
Hai công nghệ này biến rác nhựa từ gánh nặng môi trường thành tài nguyên kinh tế. Thay vì tiếp tục khai thác dầu mỏ để sản xuất nhựa, ngành công nghiệp có thể sử dụng chính rác thải làm nguyên liệu đầu vào.
Điều này không chỉ giảm ô nhiễm mà còn giúp giảm phát thải carbon, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và mở ra một nền kinh tế tuần hoàn thật sự.
Đối với cộng đồng người Việt tại Mỹ, việc hiểu rõ các công nghệ tái chế mới giúp nâng cao ý thức tiêu dùng xanh và mở ra các cơ hội kinh doanh trong lĩnh vực thu gom, xử lý và tái chế rác.
Bạn có thể theo dõi thêm các bài viết về môi trường, năng lượng và đời sống tại Tretoday. Nếu bạn đang tìm nơi đăng tin, mua bán thiết bị tái chế, vật liệu xanh hoặc dịch vụ môi trường, hãy tham khảo Rao Vặt Houston.
Giải mã bài toán rác thải nhựa đang dần trở thành hiện thực. Khi khoa học cho phép tái tạo nhựa về đúng trạng thái ban đầu, rác thải không còn là điểm kết thúc mà trở thành điểm khởi đầu cho một chu kỳ kinh tế mới – sạch hơn, thông minh hơn và bền vững hơn.
